Ga naar hoofdinhoud

ACT heeft zichzelf uitgeroepen als nieuwe generatie Cognitieve Gedragstherapie (CGT), wat door de CGT-verenigingen als een belediging is opgevat. ACT komt het dichtst in de buurt van een therapie met Mindfulness, maar omvat wel meer dan dat. Er zit een hele (wetenschappelijke) theorie achter. Dit is helaas wel te merken, want dit maakt het enerzijds wel taaie kost. Anderzijds blijft het gelukkig wel een therapie waarin het opdoen van (andere) ervaringen een centrale rol heeft.

eerste doel: aandachtstraining

Net als bij Mindfulness is er het gebruik van een voortdurende aandacht oefening. Het doel is dat je hiermee minder in je valkuilen schiet: want als je kan observeren en door hebt wat er bij jezelf gebeurt, heb je in wezen ook meer een keuze. Bij Mindfulness kan de aandacht zich richten op sensorische input (dus wat je hoort of ruikt), maar ook op je gedachten, gevoelens of fysieke gewaarwordingen. Binnen de ACT richt de aandacht oefening zich vooral op gedachten en gevoelens die gerelateerd zijn aan je klachten of valkuilen. Hiermee oefen je en vergroot je het gedeelte van jezelf dat zichzelf kan blijven observeren (ook wel observerend ego genoemd). Hiermee voorkom je dat je helemaal ‘fuseert’ met een gevoel of gedachte (omdat er nog een gedeelte van jezelf is dat blijft gadeslaan), waardoor de impact van het gevoel of gedachte iets minder wordt.

tweede doel: je eigen emoties en gedachten leren ondergaan en verdragen

Een tweede doel van ACT is dat ‘experientiële vermijding’ moet worden opgeheven. Hiermee wordt de natuurlijke neiging bedoeld van iedereen om van zijn eigen pijn of negatieve emotie weg te willen vluchten. Het gevolg van dit vluchten is misschien in eerste instantie dat je er geen last meer van lijkt te hebben, maar in tweede instantie is het vaak zo dat het zich dan juist vastzet en je afhankelijk wordt van dit moeten vermijden. Door vermijding ontstaat er dus ‘gevolgschade’.

De aandacht is dan het middel om de focus op de oorspronkelijke pijn gericht te houden en je de confrontatie hiermee aangaat (middels observatie) juist om een probleem niet groter te laten worden dan het is.

Terwijl je bij CGT vaak inhoudelijk naar je gedachten gaat kijken en kijkt of je deze op basis van ervaringen en bewijs kan veranderen is bij ACT vooral het idee dat je je meer en meer bewust gaat worden dat gedachten maar gedachten zijn en gevoelens maar gevoelens. Je zou kunnen stellen dat je bij CGT naar de teller kijkt (de specifieke inhoud) en bij ACT naar de onderliggende noemer (dat het maar gedachten zijn).

Waarden en normen als innerlijk kompas

Daarnaast is een belangrijk onderdeel van ACT dat je stilstaat bij je eigen waarden en normen. Deze probeer je expliciet te krijgen of zo nodig te ontwikkelen en vervolgens probeer je je aan deze waarden en normen te committeren. Door hier meer naar te gaan leven kan je meer zelfvertrouwen en voldoening gaan ervaren en vergroot je de integriteit naar jezelf.

1701250423